جمال رضايى

437

بيرجندنامه ( فارسى )

5 - چارق caroq ( چارق / چارغ ) : پاىافزارى چرمى كه بندهاى بلند داشت و آنها را به دور پا مىپيچيدند و مىبستند . نوع معمولى اين كفش را « چپّت » مىناميدند و مىنامند . 6 - چپّت cappat : « چپّت » به نوعى چارق معمولى گفته مىشد و مىشود كه بند بلند ندارد و آن را در گذشته بيشتر از چرم تهيّه مىكردند و امروزه از لاستيك و مانند آن مىسازند . اين پاىافزار بيشتر مورد استفاده چوپانان و كشاورزان بود و هست . 7 - چكمه cakme ( چكمه ) : كفش معروف چرمى و ساق بلند كه ساق آن تا زير زانو مىرسد و مخصوص سواركاران و سپاهيان بويژه افسران سوار بود و هست . 8 - ساده sade ( ساده ) : « كفش ساده » ( كوّش ساده kowse sade ) كفشى بود شبيه به « دم‌پايى » كه بيشتر زنها از آن استفاده مىكردند ولى برخى از مردان هم آن را به پا مىنمودند ( بويژه برخى از روحانيان متوسّط و بازاريان متعبّد ) . نوع مردانه اين كفش از نوع زنانهء آن بزرگتر و ضخيم‌تر بود . « 1 » 9 - كلوّش kalows ( گالش ) : نگاه كنيد به « گالش » . 10 - گالش gales ( گالش ) : « گالش » تلفظ گويشى واژه فرانسوى گالش galoche » » است كه در گويش بيرجند به آن كلوّش « kalows » هم مىگفتند و آن كفشى است لاستيكى با آستر كه يا مستقيما از آن استفاده مىكردند و يا كفش چرمى را براى حفاظت از آب و گل داخل آن مىنمودند و امروزه نيز كمابيش مورد استفاده مىباشد . به نوعى كه مستقيما به پا مىكردند « كفش جير » ( كوّش جير kowse jir ) مىگفتند . استفاده از گالش براى حفظ كفش اختصاص به طبقات بالاى جامعه

--> ( 1 ) . نك : شماره 7 . كفش ساده زنانه . ص 441 .